دومین جلسه شورای اجتماعی استان فارس به ریاست حسینعلی امیری استاندار فارس و با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، حسنی سرپرست معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری فارس و مدیران کل دستگاههای اجرایی عضو شورا برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف چالشهای اجتماعی استان مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: در حوزه اجتماعی بخش زیادی از زمان صرف توصیف، توضیح، طبقهبندی و ریشهیابی مسائل میشود اما مشکل اصلی این است که برای بسیاری از مسائل، طرح روشن و اجرایی وجود ندارد.
سید جواد حسینی، گفت: حتی در مواردی که منابع و اعتبارات محدودی برای حل مشکلات اختصاص داده میشود، نبود برنامه دقیق باعث میشود همان منابع اندک نیز بهدرستی مصرف نشود و نتیجه مطلوب حاصل نشود.
حسینی، گفت: دو رویکرد از این سه رویکرد در حقیقت محلهمحوری واقعی نیستند.
او، گفت: نخستین رویکرد، بردن دولت به محلات است، دولت به دلیل محدودیتهای ساختاری، اداری و اجرایی نمیتواند همه مسائل را با همان الگوی متمرکز در محلهها حل کند.
این مقام مسئول، گفت: اگر دولت در جایی بتواند خدمات خود را به محله ببرد، این اقدام مفید است اما این کار بهتنهایی محلهمحوری محسوب نمیشود بلکه تنها توزیع و گسترش خدمات دولتی در سطح محله است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: تشکیل کمیتهها، شوراها و ساختارهای متعدد در محلهها نیز بهتنهایی محلهمحوری نیست.
حسینی، گفت: گاهی آنقدر کمیتهسازی شده که به جای جمعبندی، مسئلهها بیشتر پراکنده شدهاند.
او، گفت: ایجاد ساختار در محلهها اگر موجب مشارکت بیشتر مردم شود، کار مفیدی است اما این هم هنوز به معنای محلهمحوری واقعی نیست.
این مقام مسئول، گفت: محلهمحوری واقعی زمانی شکل میگیرد که پتانسیل مردم در درون محله با آموزشهای شناختی و مهارتی، توسط خود مردم فعال شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: در این الگو، مردم باید بتوانند مشکلات محل زندگی خود را بشناسند، برای آن راهحل پیدا کنند و نظامی مردمی برای حل مسائل محله شکل دهند.
حسینی، گفت: در این رویکرد، دولت و بخش عمومی در پشت سر مردم قرار میگیرند و از ظرفیت مردمی پشتیبانی میکنند، این مدل همان رویکردی است که امروز در جهان نیز دنبال میشود.
او، گفت: در این زمینه ۱۰ جلسه خصوصی با رئیسجمهور داشته و حدود ۳۹ یادداشت درباره محلهمحوری در روزنامه ایران نوشته است که اکنون به کتابی با عنوان سلام محله تبدیل شده و در آستانه چاپ قرار دارد.
این مقام مسئول، گفت: هدف از این کتاب، ارائه نگاه روشنتری به محلهمحوری و نشان دادن اشکالات و راهحلهای آن است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، سپس به نمونهای از محلهمحوری در سازمان بهزیستی اشاره کرد و گفت: طرح CBR نمونهای از همین رویکرد است،امروز ۹ هزار گروه CBR یا توانبخشی مبتنی بر جامعه در کشور فعال است.
حسینی، با اشاره به تجربه یکی از بهرهبرداران این طرح ابراهیم سلیمانی گفت: این فرد که اهل کازرون است، نمونهای از توانمندسازی محلی است، وی با ۷۵ درصد معلولیت متولد شد، سالها از خانه بیرون نمیرفت، با کسی صحبت نمیکرد و خانوادهاش نیز از ترس قضاوت اجتماعی، او را از حضور در اجتماع بازمیداشتند.
او، گفت: دعوتنامهای برای حضور در یک نشست محلی به خانه آنها رسید و نخستین فرصت برای سخن گفتن، راه رفتن و دیده شدن برای او فراهم شد.
این مقام مسئول، گفت: تداوم همان نشستهای محلی که با نام CBR شناخته میشد، زندگی آن فرد را تغییر داد و او را به کارآفرینی تبدیل کرد که امروز بیش از هزار نفر را به کار گرفته است.
مردم محلات باید توانمند شوند
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: CBR یعنی مردم محله آموزش ببینند، توانمند شوند، مسائل محله را خودشان شناسایی و طبقهبندی کنند و سازمان بهزیستی و سایر دستگاهها در پشت سر آنها قرار بگیرند.
حسینی، گفت: همان چیزی است که رئیسجمهور نیز از محلهمحوری مدنظر دارد، در شیراز نیز ۱۹۷ پایگاه سلام راهاندازی شده تا این الگو اجرا شود اما هنوز این هدف بهطور کامل محقق نشده است و بهزیستی در تلاش است آن را به نتیجه برساند.
او، گفت: بر اساس مادهای از قانون برنامه هفتم، سازمان بهزیستی موظف بوده بانک زمان را راهاندازی کند.
این مقام مسئول، گفت: در بررسی تجربههای جهانی، حدود ۴ هزار بانک زمان در دنیا شکل گرفته و پس از ارزیابیهای تخصصی، الگوی بومی برای این طرح تدوین شده، اکنون یک پلتفرم مناسب برای اجرای بانک زمان آماده شده و قرار است در یکی از مناطق بهصورت پایلوت اجرا شود.
بانک زمان چگونه به مردم محله خدمت میدهد؟
رئیس سازمان بهزیستی، در خصوص ماهیت این طرح تصریح کرد: در بانک زمان افراد به جای پول، زمان خود را ذخیره میکنند.
حسینی، گفت: سازمان فنی و حرفهای و سازمان بهزیستی نیز در این طرح نقش پشتیبان دارند تا اگر خدمتی در محله وجود نداشت، خدمات مورد نیاز تأمین شود.
او، گفت: اورژانس اجتماعی مهمترین بخش حرفهای برای کنترل و کاهش خودکشی است و در هیچ سازمانی به اندازه سازمان بهزیستی نیروی تخصصی برای مداخله در بحران وجود ندارد.
این مقام مسئول، گفت: در حال حاضر ۱۲ هزار نیروی تخصصی شامل روانشناس و امدادگر در این حوزه فعال هستند اما با وجود این ظرفیت، هنوز کمبود نیرو وجود دارد و بهویژه در حوزههایی مانند سالمندی، اوتیسم، خودکشی، ناشنوایی و نابینایی نیاز به نیروهای تخصصی بیشتری احساس میشود.
رئیس سازمان بهزیستی، گفت: با وجود همه این محدودیتها، نیروهای بهزیستی، مراکز سراج و مراکز مشاوره و راهنمایی میتوانند در این حوزه بسیار مؤثر عمل کنند، اما هیچ طرحی به اندازه اورژانس اجتماعی برای مداخله در بحران و کاهش خودکشی اثربخش نبوده است.
حسینی، با اشاره به وضعیت فارس گفت: در این استان ۲۷ مرکز اورژانس اجتماعی در ۲۶ شهرستان فعال است اما ۱۱ شهرستان هنوز از این خدمت برخوردار نیستند بعضی از این شهرستانها بهطور غیرمستقیم پوشش داده میشوند و برخی نیز به دلیل محدودیتهای قانونی هنوز فاقد پایگاه هستند.
او، گفت: برای پنج شهرستان از جمله مهر، زریندشت، گراش، سروستان و بخش سعدآباد، راهاندازی پایگاه اورژانس اجتماعی در سال جاری تعهد شده است.
این مقام مسئول، گفت: اگر در چهار ماه اول پس از بروز یک آسیب، مداخله انجام نشود آن مشکل مزمن میشود، باقی میماند و اثرات آن بار درگیری روانی و بیماری را بهطور جدی افزایش میدهد.
رئیس سازمان بهزیستی، گفت: مداخله زودهنگام، شرط اصلی جلوگیری از مزمن شدن آسیبهاست و باید در اولویت سیاستهای اجتماعی قرار گیرد.
تعهدهای تازه بهزیستی فارس برای اشتغال، مسکن و سلامت روان
حسینی، گفت: در برخی حوزهها بهویژه در خدمات روانشناختی، مراکز سراج هنوز بهطور کامل گسترش نیافتهاند و در حوزه مددکاری اجتماعی و برخی خدمات تخصصی دیگر نیز با وجود تلاشهای انجامشده، همچنان نیاز به تقویت جدی وجود دارد.
او، در مواردی که وزارت بهداشت نتواند این خدمات را بهطور کامل پوشش دهد، باید حمایتهای اجتماعی و برخی حمایتهای اقتصادی برای پیگیری و اثربخشی بیشتر وارد عمل شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: در استان فارس ۱۸۴ مرکز مثبت زندگی فعال است که باید ۱۱۵ هزار و ۹۰۴ پرونده را پوشش دهند اما تاکنون ۶۴ هزار و ۶۵۶ پرونده تحت پوشش قرار گرفته و ۵۱ هزار و ۲۸۲ پرونده در صف انتظار باقی مانده است و اعتبار لازم برای پوشش این پروندهها به طور کامل تامین میشود.
حسینی، گفت: سپس به حق پرستاری برای افراد دارای ضایعه نخاعی اشاره کرد و گفت: این حق پرستاری نیز برقرار می شود که باید به صورت مستمر و ماهانه پرداخت شود.
او، گفت: برای حمل و نقل برونشهری افراد دارای معلولیت نیز ۳۵ میلیارد تومان سماکارت در نظر گرفته شده تا از ۶ هزار نفر از این گروه حمایت شود.
این مقام مسئول، گفت: با همت مسئولان استان و همراهی دستگاهها، فعالیتهای بهزیستی در فارس باید از نظر کمیت و کیفیت ارتقا پیدا کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: این مرکز در شیراز بیبدیل است و خدمات سالمندی و سایر خدمات تخصصی را ارائه میدهد.
حسینی، گفت: سازمان بهزیستی نیز امسال این الگو را بررسی کرده و قرار است در قالب طرحی با عنوان دستهای مهربان، مراکزی در مجاورت مراکز سالمندان و کودکان ایجاد شود تا هر دو گروه از خدمات لازم بهرهمند شوند.
او، گفت: برای این طرح نیز مجوزهای لازم در نظر گرفته میشود و با تامین اعتبار این برنامه اجرایی می شود.
افزایش تماس با ۱۲۳ نشان دهنده رشد اعتماد مردم به اورژانس اجتماعی است
مدیرکل بهزیستی استان فارس، گفت: همانگونه که مستحضرید یکی از مهمترین اقداماتی که در حوزه مددکاری اجتماعی در چند سال اخیر انجام شده، راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی است و با وجودمبحث توانمندسازی و بازتوانی آسیبدیدگان، وجود این مراکز یک ضرورت انکارناپذیر محسوب میشود.
حمید گودرزی، گفت: رویکرد ما در حوزه اورژانس اجتماعی فعالانه است؛ به این شکل که در حوزه اورژانس اجتماعی مانند سایر مراکز درمانی منتظر نمیمانیم مردم به سراغ ما بیایند، بلکه در اورژانس اجتماعی ما به سراغ مردم میرویم و تلاش میکنیم خدمات خود را به بهترین شکل ارائه دهیم.
گودرزی، گفت: یکی از مهمترین اهداف و مزیتهای اورژانس اجتماعی ارائه خدمات رایگان و در دسترس است که از طریق مراکز اورژانس اجتماعی به آحاد مردم و افرادی که نیاز به این خدمات دارند ارائه میشود.
او، گفت: پوشش طیف گستردهای از آسیبها باعث شده اهمیت این مراکز دوچندان شود و در نتیجه بار روانی و اجتماعی از سایر نهادها کاسته شود.
این مقام مسئول، گفت: وجود این مراکز بر سلامت روان جامعه تأثیر دارد و سرمایهگذاری در این حوزه از بروز آسیبهای پرهزینه فردی و اجتماعی جلوگیری میکند.
۳۰ درصد از شهرستانهای استان فارس بدون پوشش خدمات اورژانس اجتماعی هستند
گودرزی، گفت: در حال حاضر ۲۷ مرکز اورژانس اجتماعی در استان فارس فعال است، این مراکز در ۲۶ شهرستان مستقر هستند که دو مرکز در شهرستان شیراز و ۲۵ مرکز در سایر شهرستانها فعالیت میکنند.
او، گفت: مراکز اورژانس اجتماعی به سه سطح یک، دو و سه تقسیم میشوند، ما یک مرکز سطح یک در استان داریم که در مرکز استان قرار دارد و به صورت شبانهروزی فعالیت میکند.
این مقام مسئول، گفت: مراکز سطح سه نیز در شهرستانهای کوچک فعالیت دارند و زمان فعالیت آنها از صبح تا ظهر است.
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: در حال حاضر ۱۱ شهرستان استان شامل مهر، زرقان، گراش، سروستان، خفر، خنج، اوز، بختگان، سرچهان، بوانات و جویم فاقد مرکز اورژانس اجتماعی هستند.
گودرزی، گفت: بر اساس دستورالعملها و قوانین بالادستی، مراکز اورژانس اجتماعی به شهرستانهایی تعلق میگیرد که بیش از ۵۰ هزار نفر جمعیت داشته باشند.
او، گفت: در حال حاضر نزدیک به ۳۰ درصد از مناطق و شهرستانهای استان فارس فاقد پوشش خدمات اورژانس اجتماعی هستند.
این مقام مسئول، گفت: در مراکز اورژانس اجتماعی استان فارس ۲۲۷ نیرو شامل روانشناس، مددکار، راننده، خدمات و نگهبان مشغول به فعالیت هستند.
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: در حال حاضر ۲۹ خودرو در مراکز اورژانس اجتماعی استان فعالیت دارند؛ ۱۶ خودرو در ۱۳ شهرستان و ۱۳ خودرو در ۱۳ شهرستان دیگر. از این تعداد، ۱۶ خودرو ونهای مناسبسازی شده هستند که برای فعالیت اورژانس اجتماعی طراحی شدهاند، اما ۱۳ خودرو دیگر استیجاری هستند که این موضوع برای ما مشکل ایجاد کرده، زیرا خودروهای ون نماد اورژانس اجتماعی محسوب میشوند و مردم اعتماد بیشتری به آنها دارند و استفاده از خودروهای استیجاری در برخی موارد مشکلساز شده است.
گودرزی، گفت: در حال حاضر در مراکز اورژانس اجتماعی استان فارس به ازای هر ۲۵ هزار نفر جمعیت یک کارشناس تخصصی اورژانس اجتماعی وجود دارد، در حالی که در شرایط مطلوب باید به ازای هر ۶ هزار نفر یک نیروی متخصص وجود داشته باشد و این موضوع نشاندهنده کمبود شدید نیرو در این مراکز است.
او، درباره تماسهای ثبتشده در خط ۱۲۳ گفت: تعداد تماسهای مرکز ۱۲۳ در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۳ هزار و ۱۹۲ تماس بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۲۳ هزار و ۴۸۲ تماس رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تا امروز نیز ۱۱ هزار و ۱۸۱ تماس ثبت شده است.
بیشترین تماس با ۱۲۳؛ کودکآزاری، اختلافات خانوادگی و اقدام به خودکشی
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: این آمار نشان میدهد که از یک سو آسیبهای اجتماعی افزایش پیدا کرده و از سوی دیگر اورژانس اجتماعی برای مردم شناختهتر شده است و این موضوع بیانگر اعتماد مردم به این مجموعه است.
گودرزی، گفت: در سال ۱۴۰۴ بیشترین فراوانی تماسها مربوط به کودکآزاری، اختلافات خانوادگی حاد و همسرآزاری بوده است و در رتبه بعدی موضوع کودکان کار و خیابان قرار دارد.
او، گفت: در سال ۱۴۰۵ نیز سه اولویت اصلی تماسها شامل کودکآزاری، اختلافات خانوادگی و اقدام به خودکشی بوده است.
این مقام مسئول، گفت: مراکز اورژانس اجتماعی شامل سه بخش خط ۱۲۳، تیم خدمات سیار و تیم مداخله در بحران هستند.
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: تعداد ماموریتهای تیمهای خدمات سیار در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۱ هزار و ۸۳۱ مأموریت بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۱۸ هزار و ۲۴۱ ماموریت رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز ۴ هزار و ۴ مأموریت ثبت شده است.
گودرزی، گفت: تعداد ماموریتهای واحدهای مداخله در بحران نیز در سال ۱۴۰۳ برابر با ۴ هزار و ۶۱۲ پرونده بوده است.
او، گفت: این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۶ هزار و ۷۴ پرونده رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز ۲ هزار و ۲۱ پرونده ثبت شده است.
این مقام مسئول، گفت: در زمان جنگ ۵۰۱ مداخله روانی اجتماعی توسط تیمهای اورژانس اجتماعی برای حادثهدیدگان جنگ و خانوادههای آنان انجام شد.
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: در سال گذشته نیز سیل در پنج شهرستان جهرم، فسا، داراب، فراشبند و کارزین رخ داد و همکاران ما در اورژانس اجتماعی خدمات مداخله روانی اجتماعی را به ۳۰۰ نفر از حادثهدیدگان این سیل ارائه کردند.
گودرزی، گفت: در ادامه به انتظارات این اداره کل از مسئولان اشاره کرد و گفت: ضمن تقدیر و تشکر از توجهات دکتر حسینی به مراکز اورژانس اجتماعی و بهویژه استان فارس، درخواست داریم برای شهرستانهایی که قابلیت راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی را دارند و در حال حاضر بدون مرکز هستند مجوز لازم صادر شود تا همراه با تامین اعتبار بتوانیم این مراکز را فعال کنیم.
او، گفت: همچنین درخواست داریم مرکز اورژانس اجتماعی صدرا به سطح دو شبانهروزی ارتقا یابد.
این مقام مسئول، گفت: در حوزه کمبود نیرو در مراکز خط ۱۲۳ و واحد خدمات سیار نیز پیشنهاد ما این است که در صورت امکان اعتبار مجوز ۱۲ نیروی خرید خدمت به استان اختصاص داده شود.
مدیرکل بهزیستی فارس، گفت: نگهداشت مراکز اورژانس اجتماعی نیز موضوع مهمی است، زیرا ماهانه هزینههایی برای ساختمان، خودرو و نیروی انسانی پرداخت میشود و انتظار داریم این موضوع مورد توجه قرار گیرد تا امکان حمایت بیشتر از استان فارس فراهم شود.
گودرزی،گفت: استان فارس قطب درمان جنوب کشور و با چند استان مرزی همجوار است.
او، وجود دانشگاههای مهم کشور در استان فارس و همچنین جاذبههای متعدد فرهنگی، تاریخی، طبیعی و مذهبی باعث شده ضرورت راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی در سایر شهرها مشخص باشد و این موضوع هم مطالبه مردم و هم انتظار مسئولان بهزیستی است.
حکمرانی مشارکتی و همبستگی اجتماعی سد اصلی در برابر آسیبها
استاندار فارس، همبستگی اجتماعی را یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانست و گفت: جریانسازی در این زمینه اهمیت زیادی دارد و باید فضا به اندازهای پر شود که جایی برای آسیبهای اجتماعی باقی نماند.
حسینعلی امیری در نشست شورای اجتماعی استان فارس که با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور برگزار شد، گفت: این نشست برای استفاده از نظرهای کارشناسی و بهرهگیری از ظرفیتهای حوزه اجتماعی استان برگزار شده است.
امیری، گفت: آنچه امروز با آن مواجه هستیم نوعی توقف تبادل آتش است که گاه و بیگاه رخ میدهد و باید آن را در چارچوب یک جنگ ترکیبی بسیار پیچیده و ۴۰ روزه دید.
او، گفت: در جریان این جنگ، بخشهایی از کشور از سوی دشمن صهیونیستی و ترامپ جنایتکار مورد اصابت قرار گرفت و اماکن نظامی، انتظامی و امنیتی و همچنین مردم بیگناه، زنان، کودکان، سالمندان و جوانان آسیب دیدند. جنگ فقط به هدفهای نظامی محدود نمیشود و مناسبات اجتماعی، اقتصادی، بینالمللی و سیاسی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
این مقام مسئول، گفت: از دل جنگ همواره فرصتهایی بیرون میآید و جنگ موجب تغییر پارادایمها در حوزههای مختلف میشود.
استاندار فارس، گفت: همانگونه که در آموزش و پرورش نیز تأکید کردهام، شعرها و ادبیات حماسی ما که پیشتر در حد افسانه بود، امروز به واقعیت تبدیل شده و باید متناسب با این واقعیت، در فرهنگ، هنر و ادبیات بازنگری شود.
امیری، گفت: جنگ میتواند نگاهها را نسبت به ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و هنری تغییر دهد و باید از این وضعیت برای تقویت هویت ملی و اجتماعی استفاده کرد. اگر بخواهیم فهرستی از رفتارهای اجتماعی شکلگرفته در روزهای جنگ ارائه کنیم، با یک فهرست بلندبالا روبهرو میشویم.
او، حضور مردم در خیابانها را یک رویداد بینظیر دانست و گفت: اگر این حضور و این همراهی اجتماعی نبود، سرنوشت جنگ به شکل دیگری رقم میخورد.
این مقام مسئول، گفت: حکمرانی مشارکتی نتیجه همین رفتارهای اجتماعی است و در هیچ جای دنیا نمیتوان دید که مردم در کنار نیروهای مسلح، جبههای دیگر برای پشتیبانی شکل دهند.
استاندار فارس، گفت: این همگرایی حاصل تعاون و همکاری در جنگ ۴۰ روزه است.
امیری، گفت: دفاع ملی شکلگرفته توسط مردم، صرفنظر از دین، مذهب، قومیت و سلیقه سیاسی، یکی از مهمترین نتایج این تجربه است.
او، با تاکید بر اینکه باید خود را برای موضوعات نوظهور و چالشهای متاثر از جنگ آماده کرد، گفت: بخشی از این موضوعات به طور مستقیم در حوزه وظایف و اختیارات بهزیستی قرار میگیرد.
استاندار فارس، گفت: مهمترین این محورها را ارزیابی و شناخت آسیبهای اجتماعی ناشی از جنگ، پیشبینی برنامههای لازم برای کاهش این آسیبها، و توجه به پیامدهایی مانند بیکاری، نقص عضو، جراحت، یتیمی و مشکلات روانی دانست، این مسائل باید از هماکنون در برنامهریزیها دیده شود.
همبستگی اجتماعی، سمنها و آمادگی برای آسیبهای نوظهور
امیری، با اشاره به تجربه زلزله بم گفت: آنچه در بحرانها گاهی مغفول میماند، توجه به لایههای پنهان اجتماعی است، در بم، موضوعی که زیر پوست شهر باقی مانده بود، همین بیتوجهی به مسائل اجتماعی بود و امروز نیز باید درباره جنگ و پیامدهای آن، بهویژه در حوزههایی که بهزیستی با آنها سروکار دارد، برنامهریزی دقیق انجام شود.
استاندارفارس، گفت: از دست دادن عزیزان، پدر، برادر یا همسر، در کنار جریحهدار شدن عواطف و بروز مشکلات روحی و روانی، موضوعاتی است که باید با تقویت هویت، احساس وجود و همبستگی اجتماعی جبران و پوشش داده شود.
امیری، همبستگی اجتماعی را یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانست و گفت: جریانسازی در این زمینه اهمیت زیادی دارد و باید فضا به اندازهای پر شود که جایی برای آسیبهای اجتماعی باقی نماند.
او، باید از درمان موردی به درمان جریانی رسید و آموزش عمومی در این مسیر نقش اساسی دارد. استاندار فارس صدا و سیما و رسانهها را نیز دارای نقشی مهم در این زمینه دانست و گفت: رسانهها میتوانند در آموزش عمومی و شکلدهی به رفتارهای اجتماعی سالم، کمک شایانی داشته باشند.
این مقام مسئول، گفت: پیشتر دستور دادهام در شورای معاونین استانداری کمیته علمی تشکیل شود و دستگاههای متولی طرحهای مشخص و قابل اجرا برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی ارائه دهند.
استاندار فارس، گفت: اگر طرحها مؤثر و قابل قبول باشد، اعتبار لازم برای اجرای آنها اختصاص داده میشود.
امیری، از آمادگی شهرداری شیراز برای تأمین چهار ساختمان جهت ایجاد مرکز سراج گفت: چون این موضوع نیازمند مصوبه شورای شهر است، میتواند در قالب یکی از مصوبات امروز قرار گیرد.
او، سپس بر حمایت از سمنها بهعنوان بازوان اجرایی دولت در محلهها تأکید کرد و گفت: سمنها باید در مسیر محلهمحوری و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی مورد توجه قرار گیرند.
این مقام مسئول، استفاده از معتمدین محلی برای شناسایی افراد در معرض آسیب را نیز ضروری دانست و گفت: تهیه محتوای آموزشی، نگاه سیستماتیک به مسائل اجتماعی، و هماهنگی میان دستگاههای عضو شورای اجتماعی استان باید بهصورت همافزا دنبال شود.
استاندار فارس، گفت: هر دستگاه، بخشی از یک پازل است و نقص یا کمبود عملکرد هر بخش، بر بخشهای دیگر اثر میگذارد؛ بنابراین مدیران باید برنامههای خود را در کنار هم ببینند و بهگونهای عمل کنند که یکدیگر را تکمیل کنند.
امیری، همچنین بر ضرورت رصد، پایش و دیدهبانی سیستماتیک از سوی رئیس سازمان بهزیستی در موضوعات اجتماعی استان تأکید کرد.
او، گفت: نیروهای مسلح شبانهروز برای دفاع از تمامیت ارضی کشور، اسلام و نظام جمهوری اسلامی تلاش میکنند و مدیران دولت نیز با درک درست از شرایط کشور و با توجه به آثار و پیامدهای جنگ نابرابر و ترکیبی، امور را اداره میکنند.
بهزیستی باید از یارانهپردازی به توانمندسازی برسد
تشریح ۱۳ چرخش تحول آفرین، نقشه راه بهزیستی کشورسلامت اجتماعی باید به مسئلهای اجتماعی تبدیل شود هیچ برنامهای نباید به پرتاب تیر در تاریکی تبدیل شود،تیر باید به هدف بخورد ادراک مشترک، برنامه مشترک و اقدام مشترک؛ سهگانه تحول در بهزیستی
معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور، در شورای راهبری بهزیستی فارس، در جمع رؤسا، معاونان، مدیران و کارشناسان بهزیستی فارس و همچنین رؤسای ادارات بهزیستی شهرستانهای فارس که بهصورت برخط در این جلسه حضور داشتند، با تشریح دیدگاهها، دغدغهها و برنامههای تحولی سازمان، بر ضرورت هدفمندی همه فعالیتها، اجتماعیسازی مأموریتها، تبدیل مسائل عینی به مسائل اجتماعی، عبور از یارانهپردازی صرف و حرکت به سوی توانمندسازی و فرصتآفرینی تأکید کرد.
حسینی، با اشاره به شرایط پیچیده جهان و تجربه بحرانها، جنگ و پساجنگ، افزود: جنگ تاریکی است، جنگ کشتن است، از بین رفتن است و تخریب است.
او، با طرح مفهوم دیالکتیک جنگ، صلح و پساجنگ و نیز اشاره به نظریه تخریب خلاق شومپتر، توضیح داد که جنگها هرچند ویرانگرند، اما در برخی مقاطع تاریخی زمینهساز تغییرات، جابهجاییها و بازآراییهای مهم در عرصههای اجتماعی و اقتصادی نیز شدهاند.
این مقام مسئول، گفت: در برخی حوزهها، جنگها موجب رشد برخی صنایع و تحول برخی ساختارها شدهاند، اما این به معنای دفاع از جنگ نیست، بلکه بیان واقعیتی تاریخی درباره اثرات مخرب و همزمان دگرگونکننده آن است.
معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: هویت ایرانی و اسلامی در مواجهه با بحرانها باید حفظ، تقویت و بازتعریف شود و سازمانها باید در چنین شرایطی با نگاه تحولی به آینده بنگرند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: ما در سازمان با تأخیرهای مختلفی روبهرو هستیم؛ تأخیر ساختاری، تأخیر اداری، تأخیر علمی و تأخیر گفتمانی. به گفته او، این تأخیرها سبب شده است که بخشی از مسائل سازمانی و اجتماعی با سرعت و دقت لازم پیگیری نشود و برخی برنامهها با فاصله از نیازهای واقعی جامعه اجرا شود.
او، گفت: ما با کمبود نیروی انسانی، کمبود بودجه، نارسایی در استانداردها و شکافهای اجرایی مواجهایم و باید همه این موارد را با نگاه علمی و برنامهمحور سامان دهیم. حسینی تأکید کرد که حل این مسائل تنها با کار روزمره و عادی ممکن نیست و نیاز به بازطراحی مسیرها و ساختارها وجود دارد.
حسینی، سلامت اجتماعی را یکی از عرصههای بسیار مهم و در عین حال کمتر دیدهشده دانست و گفت: سلامت اجتماعی از سلامت جسمی و حتی از سلامت روانی هم کمتر مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که بسیاری از آسیبها و ناهنجاریها ریشه در ضعف سلامت اجتماعی دارند.
او، گفت: ما باید مسائل عینی را به مسئله اجتماعی تبدیل کنیم.
این مقام مسئول، گفت: ما باید اجتماعیسازی داشته باشیم. یعنی مسائل بهزیستی نباید فقط در سطح سازمان و ادارات باقی بماند، بلکه باید به موضوعی عمومی و اجتماعی تبدیل شود تا جامعه، نهادها، مدیران و افکار عمومی در حل آن مشارکت کنند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: تا زمانی که یک مسئله به عنوان مسئله اجتماعی شناخته نشود، امکان دیدهشدن، اولویتگرفتن و حلشدن آن بسیار محدود است.
حسینی، از این رو، یکی از مهمترین مأموریتهای ما این است که مسائل را از سطح فردی و اجرایی به سطح اجتماعی و گفتمانی ارتقا دهیم.وی در ادامه با تأکید بر اینکه اولویت سازمان باید از یارانه پردازی صرف به سمت توانمندسازی و فرصتآفرینی تغییر کند، گفت: اولویت ما باید فرصتآفرینی و توانمندسازی باشد تا یارانهپردازی.
او، گفت: یارانهپردازی بهتنهایی پاسخگو نیست و اگر سیاستها فقط در این سطح باقی بماند، وابستگی ایجاد میشود، اما توانمندسازی میتواند استقلال، کرامت و پایداری به همراه داشته باشد.
این مقام مسئول، گفت: باید به سمت مشاغل دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی برویم.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: این عرصهها ظرفیتهای مهمی برای ایجاد اشتغال، ارتقای مشارکت، بهرهگیری از توان جامعه هدف و افزایش تابآوری اجتماعی دارند.
حسینی، گفت: تحول در بهزیستی فقط با حفظ وضعیت موجود ممکن نیست، بلکه باید از فرصتهای جدید برای توسعه اشتغال، مهارتآموزی، حمایت هدفمند و توانمندسازی بهره گرفت.
او، گفت: اگر سازمان بخواهد پاسخگوی نیازهای امروز و فردای جامعه باشد، باید متناسب با تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فناورانه حرکت کند.
این مقام مسئول، گفت: ما معتقدیم که کارکنان و کارشناسان و مددکاران جبران خدمت نمیشوند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: این نیروها بار اصلی بسیاری از ماموریتهای سازمان را بر دوش دارند، اما در حوزه حقوق، مزایا، پرداختها و جبران خدمات هنوز فاصلههای جدی وجود دارد.
حسینی، گفت: نباید اجازه داد مسائل خرد درخواستهای فوری، مسیر برنامههای کلان را از هدف اصلی منحرف کند.
او، گفت: ۱۳ چرخش تحولآفرین را طراحی کردیم و تمام فعالیتهای سازمان الان با رویکرد علمی در قالب این ۱۳ چرخش گنجانده شده است.
این مقام مسئول، گفت: هدف از این طراحی آن است که همه فعالیتهای سازمان به مقصد و هدف مشخص بخورد و حرکتها پراکنده، سلیقهای و غیرهدفمند نباشد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: چون ما معتقدیم باید تمام فعالیتمان به هدف بخورد.
حسینی، گفت: ما این چرخشهای تحولآفرین را ایجاد میکنیم تا همه برنامهها به هدف بخورد و ریالی بیهوده هزینه نشود.
او، گفت: اگر برنامهای طراحی شود اما اثر آن مشخص نباشد، یا هدف آن روشن نباشد، در واقع منابع سازمان بهدرستی مصرف نشده است.وی در ادامه گفت: آن چرخشها را باید با همدیگر بنشینیم کار کنیم، یعنی در واقع کار کردیم، تبیین کنیم، همهمان ادراک مشترک داشته باشیم و با ادراک مشترک انشاءالله بتوانیم برنامه و اقدام مشترک طراحی کنیم.
این مقام مسئول، گفت: ادراک مشترک شرط لازم برای اقدام مشترک است و بدون آن، مسیر تحول به نتیجه نمی رسد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: باید همه مدیران، کارشناسان و مسئولان در استانها و شهرستانها یک فهم مشترک از جهتگیریهای جدید سازمان پیدا کنند تا بر اساس آن، اقدامات هماهنگ، هدفمند و مؤثر شکل بگیرد.
حسینی، گفت: تحول زمانی رخ میدهد که نگاهها یکدست، اهداف روشن و برنامهها قابل سنجش باشند.
تلفیق اجتماعی در پارک سلامت شیراز به نمایش درآمد؛ از اتیسم تا سالمندی
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به حضور همزمان افراد دارای معلولیت، سالمندان، کودکان و شهروندان عادی در برنامههای آموزشی و مهارتی پارک سلامت حاجتنیا، این تجربه را نمونهای موفق از تلفیق اجتماعی و فاصله گرفتن از رویکردهای مبتنی بر جداسازی گروههای مختلف جامعه توصیف کرد.
سید جواد حسینی، در سفر به استان فارس از پارک سلامت حاجت نیا بازدید کرد.
حسینی، باغ اوتیسم شیراز و پارک سلامت حاجاتنیا را از نمونههای کمنظیر در حوزه خدمات اجتماعی، توانبخشی و سلامت روان دانست و گفت: تجربه شکلگرفته در شیراز میتواند به عنوان الگویی برای توسعه خدمات در مراکز بهزیستی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
او، گفت: شهرداری شیراز با واگذاری یک پارک و صرف حدود ۳۰ میلیارد تومان اعتبار، زمینه ایجاد باغ اوتیسم را فراهم کرده است.
این مقام مسئول، گفت: اقدامی که میتواند نقش مهمی در ارائه خدمات تخصصی به افراد دارای اختلال طیف اوتیسم ایفا کند.
فعالیت ۱۴ مرکز شبانهروزی موقت اتیسم
رئیس سازمان بهزیستی کشور، با بیان اینکه یکی از نیازهای جدی کشور ایجاد مراکز شبانهروزی موقت برای کودکان دارای اوتیسم است، گفت: پیش از این ۱۲ مرکز در کشور راهاندازی شده بود و با صدور مجوز برای مرکز شیراز، این مجموعه به عنوان سیزدهمین مرکز موقت شبانهروزی زیر ۱۴ سال در کشور فعالیت می کند.
حسینی، همچنین از صدور مجوز سومین مرکز روزانه آموزش و توانبخشی ویژه افراد بالای ۱۴ سال دارای اختلال طیف اوتیسم در کشور خبر داد و گفت: پیش از این تنها دو مرکز در کشور مجوز فعالیت دریافت کرده بودند و این مرکز سومین نمونه آن است که در باغ اوتیسم شیراز راهاندازی میشود. سازمان بهزیستی کشور علاوه بر صدور مجوز، حمایتهای لازم در حوزه تجهیزات و خدمات توانبخشی را نیز برای این مراکز در نظر می گیرد.
رئیس سازمان بهزیستی، با اشاره به بازدید از پارک سلامت حاجاتگفت: مجموعهای که در این مکان شکل گرفته، یک پارک سلامت روان نیست بلکه مجموعهای است که ابعاد مختلف سلامت روانی، اجتماعی، زیستی و معنوی را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار داده است.
او، وسعت این مجموعه را حدود ۲۳ هکتار اعلام کرد و گفت: در این مجموعه زنجیرهای از فعالیتها از کارآفرینی، کارآموزی و مهارتآموزی آغاز میشود و تا تولید ادامه پیدا میکند و در کنار آن فضاهای تفریحی، ارتباط خانوادگی، کافیشاپ، ارتباط با طبیعت، تعامل با حیوانات و پرندگان و همچنین فضاهای اقامتی مناسب سالمندان ایجاد شده است.
این مقام مسئول، با اشاره به طراحی مناسب فضاهای اقامتی سالمندان در این مجموعه گفت: این فضاها تنها مناسبسازی نشدهاند بلکه بهگونهای طراحی شدهاند که دسترسپذیر باشند و بتوانند امنیت روانی، آسایش و کیفیت زندگی سالمندان را افزایش دهند.
ضرورت توجه به اقتصاد نقرهای
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: سن بازنشستگی در ایران حدود ۵۲ سال و امید به زندگی ۷۶ سال است و به این ترتیب نزدیک به یکسوم عمر افراد در دوره سالمندی سپری میشود بنابراین برنامهریزی برای ارتقای کیفیت زندگی در این دوره از اهمیت بالایی برخوردار است.
خسینی، گفت: توجه به اقتصاد نقرهای و اشتغال نقرهای که در این دوره از زندگی معنا پیدا میکند، میتواند هم از ظرفیتهای مهارتی سالمندان استفاده کند و هم مجموعهای از فعالیتها و خدمات مرتبط با سالمندی را در قالب اقتصاد مراقبتی توسعه دهد.
او، این حوزه را یکی از سریعترین و فراگیرترین مسیرهای ایجاد اشتغال در دنیا دانست و گفت: بسیاری از کشورهای توسعهیافته بهصورت جدی روی این حوزه سرمایهگذاری کردهاند.
این مقام مسئول، گفت: در حال حاضر مراکز شبهخانواده برای گروه سنی ۱۲ تا ۱۸ سال در این مجموعه فعال است، اما لازم است مراکز مشابه برای گروههای سنی ۶ تا ۱۲ سال و حتی کودکان زیر ۶ سال نیز ایجاد شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: این موضوع را در چارچوب طرح «دستهای مهربانی» تشریح کرد و گفت: این طرح بر ارتباط متقابل میان دو دوره حساس زندگی یعنی کودکی و سالمندی تأکید دارد.
حسینی، گفت: همانطور که انسان در مسیر رشد از ناتوانی کودکی به توانمندی جوانی میرسد، در دوره سالمندی نیز بهتدریج بخشی از تواناییهای جسمی و روانی کاهش پیدا میکند و در این شرایط نیازهای عاطفی و روانی افراد شباهت بیشتری به نیازهای دوران کودکی پیدا میکند.
او، گفت: یکی از مهمترین نیازهای روانی انسانها «مورد توجه مثبت قرار گرفتن» است. نیازی که کودکان بهشدت به آن احتیاج دارند و در دوره سالمندی نیز دوباره اهمیت پیدا میکند.بسیاری از سالمندان تنها هستند یا ارتباط مستمر با فرزندان خود ندارند و در مقابل بسیاری از کودکان نیز از حضور و توجه بزرگترها محروم هستند؛ طرح دستهای مهربانی تلاش میکند این دو گروه را در کنار یکدیگر قرار دهد تا این نیازهای عاطفی بهصورت متقابل تأمین شود.
این مقام مسئول، گفت: آنچه در این مجموعه مشاهده شد، نمونهای از تحقق همین رویکرد است و در صورت توسعه مراکز برای گروههای سنی پایینتر میتوان این طرح را بهصورت کامل در این مجموعه اجرا کرد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: در این مجموعه افراد دارای معلولیت ذهنی، افراد دارای اختلال طیف اوتیسم، سالمندان و سایر افراد جامعه در کنار یکدیگر در فعالیتهای آموزشی، مهارتی و اجتماعی حضور دارند.
حسینی، گفت: در کارگاههای مهارتآموزی مشاهده شد که دانشجویان عادی در کنار افراد دارای معلولیت ذهنی یا اوتیسم آموزش میبینند و در فضاهایی مانند کافیشاپ نیز سالمندان، افراد دارای معلولیت و خانوادهها در کنار یکدیگر حضور دارند.
او، گفت: جامعه باید از رویکردهای مبتنی بر جداسازی و ایزوله کردن گروههای مختلف فاصله بگیرد.
این مقام مسئول، گفت: در مجموعهای که امروز مورد بازدید قرار گرفت، طراحی فضاها، رنگها، محیط یادگیری و شیوههای آموزشی بهگونهای بود که تفاوتهای فردی، نیازهای سالمندان و نیازهای کودکان در آن لحاظ شده بود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور، گفت: چنین تجربههایی میتواند به عنوان نمونهای موفق برای توسعه الگوهای نوین آموزشی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
حسینی، گفت: در حال حاضر حدود ۳۵۰۰ مرکز تحت پوشش بهزیستی در کشور فعالیت میکنند و تجربههایی مانند آنچه در شیراز شکل گرفته میتواند بهعنوان یک مرکز نوآوری و خلاقیت برای سایر مراکز مورد استفاده قرار گیرد.
او، گفت: این مجموعه میتواند الگویی عملی برای کسانی باشد که قصد دارند طرحهای مشابهی در حوزه سالمندی، توانبخشی و سلامت اجتماعی اجرا کنند.
- نویسنده : مریم توانا
