معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، گفت: مسابقه نهایی این جشنواره منطقهای، امروز دوشنبه ۲۵ خرداد ماه ۱۴۰۵ به میزبانی هتل رز شهر صدرا و با رقابت فشرده هنرمندان استانهای فارس، بوشهر، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد برگزار گردید.
درخشش بانوان توانمند در سه گروه تخصصی
حیدرعلی زاهدیاننژاد، با اشاره به سطح بالای کیفی مسابقات و دقت نظر هیئت داوران، نتایج نهایی را اعلام کرد و گفت: در گروه نابینایان فاطمه همایون از استان فارس، در گروه جسمی – حرکتی؛ فریده شعیبی از استان خوزستان و در گروه سندروم داون؛ فاطمه ذاکری از استان بوشهر عناوین برتر را به خود اختصاص دادند و به مرحله کشوری راه یافتند.
زاهدیاننژاد، گفت: ۳ برگزیده این مرحله، ضمن دریافت جوایز نفیس، به عنوان نمایندگان منطقه ۶ کشور به مرحله نهایی و کشوری مسابقات “طعم امید” راه یافتند تا برای کسب عنوان قهرمانی ایران با برگزیدگان سایر مناطق به رقابت بپردازند.
او، گفت: علاوه بر نفرات برتر، با نظر هیئت داوران، ساناز نویدفر از استان کهگیلویه و بویراحمد نیز به دلیل مهارت چشمگیر، شایسته دریافت جایزه ویژه جشنواره شناخته شد.
شیراز میزبان دو رویداد ملی و بینالمللی در گردشگری ادبی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، با تاکید بر ظرفیت های کمنظیر گردشگری ادبی، از طراحی دو رویداد ملی و بینالمللی در شیراز خبر داد و گفت: این رویدادها میتوانند با محوریت بزرگان ادب ایران، شیراز را به یکی از کانونهای مهم گردشگری ادبی کشور و منطقه تبدیل کنند.
بهزاد مریدی، با اشاره به اهمیت گردشگری ادبی گفت: برخلاف برخی شاخههای گردشگری که نیازمند هزینههای سنگین هستند، گردشگری ادبی با اتکا بر سرمایه عظیم فرهنگی و هویتی ایران، میتواند با هزینه کمتر، دستاوردهای بزرگتری را در عرصه ملی و بینالمللی رقم بزند.
مریدی، با اشاره به طراحی دو بازه زمانی ویژه برای برگزاری رویدادهای گردشگری ادبی در شیراز گفت: نخستین رویداد، یک دوره طلایی ۲۵ روزه از یکم اردیبهشت، همزمان با روز بزرگداشت سعدی، تا بیستوپنجم اردیبهشت، روز بزرگداشت فردوسی است که میتواند با عنوانی مشترک، پیوندی میان شیراز و توس و میان سعدی و فردوسی ایجاد کند.
او، گفت: دومین رویداد، یک دوره ۱۲ روزه از هشتم مهرماه تا بیستم مهرماه است که از روز بزرگداشت مولانا آغاز و به روز بزرگداشت حافظ ختم میشود و ظرفیت آن را دارد که به عنوان یک رویداد ملی و بینالمللی در حوزه گردشگری ادبی معرفی شود.
این مقام مسئول، گفت: این موضوع نباید یک برنامه بومی تلقی شود، بلکه باید به عنوان یک طرح ملی وبین المللی مورد توجه قرار گیرد و با همافزایی نخبگان، استادان و رسانهها به جریان مستمر فرهنگی وگردشگری ادبی تبدیل شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، گفت: استمرار فعالیت رسانهای و ایجاد دبیرخانه دائمی میتواند زمینهساز شکلگیری رویدادی ماندگار در حوزه گردشگری ادبی باشد؛ اتفاقی که مانند «قرن امید» قابلیت تبدیل شدن به یک جریان فرهنگی بزرگ را دارد.
مریدی، گفت: این رویدادهای ملی و بینالمللی توسط اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس با همکاری میز گردشگری ادبی اداره کل توسعه گردشگری داخلی معاونت گردشگری برگزار میشود.
بر اساس این گزارش، «اساطیر نیوز» به عنوان رسانه اختصاصی این دو رویداد ملی و بینالمللی گردشگری ادبی فعالیت می کند و دبیرخانه این رویدادها نیز در دفتر سازمان متخصصین و مدیران ایران، نمایندگی استان فارس، مستقر می شود.
طنین شعر و ادب در قلب تاریخ؛ ارگ کریمخانی میزبان فرهیختگان پارسیگوی شد
مدیر مجموعه تاریخیفرهنگی زندیه از برگزاری مراسم تجلیل و گردهمایی فرهیختگان شعر و ادب پارسی در فضای تاریخی ارگ کریمخانی خبر داد و این رویداد را گامی در مسیر پیوند میراث معماری با هویت ادبی ایران توصیف کرد.
صدیقه اوجی، گفت: برگزاری چنین رویدادهایی در فضای سترگ ارگ کریمخانی، فرصتی بیبدیل برای پیوند میان گنجینههای ماندگار گذشته و ظرفیتهای فرهنگی معاصر است که نقشی کلیدی در بازخوانی هویت فرهنگی برای نسل جوان ایفا میکند.
اوجی، با اشاره به استقبال چشمگیر اهالی فرهنگ و هنر از این مراسم، گفت: حضور چهرههای برجسته ادبی و مسئولان، از جمله دکتر مریدی مدیرکل میراث فرهنگی فارس، نشاندهنده جایگاه رفیع و زنده شعر پارسی در لایههای مختلف جامعه است.
او، گفت: حمایت مدیران ارشد استان، انگیزهای مضاعف برای تداوم برنامههای فرهنگی و هنری در بناهای شاخص تاریخی ایجاد کرده است تا ارگ کریمخانی فراتر از یک بنای تاریخی، به عنوان پایگاهی برای تعاملات ادبی کشور شناخته شود.
اصحاب رسانه با اطلاعرسانی دقیق، به پاسداشت هویت ملی و تاریخی ایران کمک کنند
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، در همایش استانی خبرگزاری فارس که در سالن شهید دستغیب آستان مقدس حضرت شاهچراغ(ع) برگزار شد، ضمن تسلیت ایام سوگواری امام حسین(ع)، به تشریح مهمترین برنامهها و دغدغههای این اداره کل پرداخت و از خبرنگاران و اصحاب رسانه خواست با اطلاعرسانی دقیق، به پاسداشت هویت ملی و تاریخی ایران کمک کنند.
تاکید بر ثبت جهانی مجموعههای تاریخی به جای تکبناها
بهزاد مریدی، با اشاره به تغییر رویه یونسکو در ثبت آثار جهانی، گفت: دیگر رویکرد، ثبت تکبناها نیست؛ بلکه پروندههای جامع و محورمحور جایگزین شدهاند.
مریدی، گفت: به عنوان نمونه، پروندههایی همچون «کاروانسراهای ایرانی»، «باغهای ایرانی» و «منظر ساسانی» با تجمیع چند نقطه شاخص، امکان ثبت جهانی را تسهیل کردهاند.
او، گفت: در حال حاضر پرونده محور زندیه با همکاری دانشگاه هنر و دانشگاه شیراز در دست مطالعه است و امیدواریم با تکمیل مستندات علمی، این محور تاریخی – که شامل ارگ، بازار و بافت پیرامون حرم مطهر شاهچراغ (ع) است – به ثبت جهانی برسد.
این مقام مسئول، گفت: برای ثبت جهانی، صرفِ قدمت یا زیبایی کافی نیست؛ بلکه باید دادههای علمی معتبر در نمایههای بینالمللی نظیر اسکوپوس ارائه شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، گفت: به همین دلیل، پایگاههای پژوهشی ما موظف به تولید مقاله و برگزاری همایشهای تخصصی شدهاند.
فرونشست زمین و حفاظت از تخت جمشید
مریدی، در خصوص نگرانیهای فرونشست در تخت جمشید و نقش رستم گفت: نشست زمین اجتنابناپذیر است، به ویژه اگر برداشت بیرویه آب ادامه یابد.
او، گفت: تفاهم نامهای با آب منطقه ای فارس منعقد کرده ایم و عملیات مطالعاتی و اجرایی در این حوزه آغاز شده است.
این مقام مسئول، گفت: برای مقابله با گل سنگ ها در پاسارگاد، مرمتگران استان موفق شدند مواد مورد نیاز را بومیسازی کرده و تزریق آن را آغاز کنند.
او، گفت: در تخت جمشید نیز ۸ طرح مرمتی با اعتبار نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان در حال اجراست و عملیات روسازی محوطه نیز ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
قدمگاه امام رضا (ع) در اقلید؛ نیازمند تعیین تکلیف حقوقی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، در پاسخ به دغدغه خبرنگار شهرستان اقلید درباره قدمگاه منسوب به امام رضا (ع) و همچنین منطقه گردشگری «تنگ براق»، گفت: بسیاری از این ظرفیتها فاقد «کد شناسایی» هستند و همین مسئله مانع از تخصیص اعتبار میشود.
مریدی، گفت: با وجود تخصیص ۱۰ میلیارد تومان از محل اعتبارات نفتی برای موزه اقلید، به دلیل نداشتن کد، امکان هزینهکرد وجود ندارد.
او، گفت: قول میدهیم با پیگیری نماینده محترم و فرماندار، هرچه سریعتر نسبت به ایجاد کد و ساماندهی تنگ براق اقدام کنیم.
هتل آسمان و تأثیر آن بر ثبت جهانی
این مقام مسئول، در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت هتل آسمان شیراز گفت: در حال حاضر میراث فرهنگی بازدارنده این هتل نیست و مسئولیت ایمنی آن بر عهده سازمان نظام مهندسی و شهرداری است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، گفت: من به سازنده گفتم که با وجود احتمال ثبت جهانی محور زندیه، این هتل ممکن است خللی در پرونده ایجاد کند.
مریدی، گفت: از ایشان خواستهام اگر یونسکو چنین تشخیص داد، ضمانت تخریب را بپذیرند؛ هرچند که مجوز قانونی برای بهرهبرداری دارند.
لارستان؛ شهر تاریخی نیازمند نگاه ویژه
خبرنگار شهرستان لارستان نیز با اشاره به ظرفیتهای کمنظیر شهرسازی اسلامی در لارستان و خانههای تاریخی همچون خانه محمودی، خواستار توجه ویژه به این منطقه شد.
مریدی در پاسخ، با اشاره به ظرفیت های شهرستانهای جنوبی فارس گفت: ما کریدور ۷ ایستگاههای گردشگری را تعریف کردیم که از فسا، داراب (آتشکده آذرفر و محل هبوط انسان نخستین در باور زرتشتیان)، خنج و لارستان میگذرد. این مسیر میتواند سیل عظیمی از گردشگران جهان را جذب کند.
او، گفت: در لارستان با وجود اینکه مشکل کد (ایجاد) نداریم، طرحهای توسعهای برای خانههای تاریخی مانند خانه محمودی در دست اجراست.
صنایع دستی و نمایشگاههای تخصصی
مدیرکل میراث فارس درباره مشکلات فروش صنایع دستی گفت: ما در حال راهاندازی نرم افزاری برای فروش آثار صنایع دستی هستیم که امکان مشاهده سهبعدی و احساس اثر را برای مشتری فراهم میکند.
مریدی، گفت: منبت در آباده، گلیم در فیروزآباد، خاتم در شیراز و چوب در آباده. امیدواریم این نمایشگاهها که تا مهرماه برگزار میشوند، به رونق فروش کمک کنند.
نهضت مرمت و آموزش رایگان
مریدی، با تأکید بر اهمیت آموزش مرمت گفت: ما ۳۳۳۰ اثر ثبت ملی و بیش از ۱۵ هزار اثر ارزشمند در فارس داریم که نزدیک به ۴۰ درصد کل ثبت ملی کشور را شامل میشود.
او، گفت: برای مرمت این آثار، به نیروی انسانی ماهر نیاز داریم. به همین دلیل مدرسه رایگان مرمت استاد-شاگردی در شیراز و مرکز آموزش صنایع دستی فعال شده و از دانشآموزان و دانشجویان دعوت میکنیم در این دورهها شرکت کنند.
این مقام مسئول، گفت: گروههای جهادی دانشجویی در ایزدخواست مستقر شدهاند و زیر نظر اساتید دانشگاه، مرمت این کاروانسرای ثبت جهانی را انجام میدهند.
مخزن دانش بومی و ابداعات محلی
مریدی، با اشاره به راهاندازی پایگاه «مخزن دانش بومی» گفت: گذشتگان ما با قنات ها و روش های سنتی، آب را در کویر سوزان کرمان مدیریت میکردند، اما ما امروزه با بیتوجهی به این دانشها، با بحران آب و فرونشست مواجه هستیم. از خبرنگاران میخواهم با ثبت تجربیات پدربزرگان و مادربزرگان، این دانشهای بومی را احیا کنند.
او، گفت: طرحی با عنوان «ابداعات محلی، تأثیرات جهانی» آماده اجرا است و امیدواریم با مشارکت رسانهها، این میراث ارزشمند را برای آینده حفظ کنیم.
سامانه پایش تصویری و الکترونیک حفاظت از آثار تاریخی
مدیرکل میراث فارس با اشاره به راهاندازی سامانه پایش تصویری برای حفاظت از آثار تاریخی گفت: ما یک مرکز پایش الکترونیک در اداره کل میراث فرهنگی فارس راهاندازی کردهایم که تمام آثار باستانی استان را به صورت مانیتورینگ تصویری پایش میکند.
مریدی، گفت: سامانه ۳۱۳۱ (مخصوص استان فارس) فعال شده است.
او، از همه مردم و خبرنگاران تقاضا دارم اگر هرگونه تخریب، حفاری غیرمجاز یا یادگارنویسی روی آثار تاریخی مشاهده کردند، با این سامانه تماس بگیرند تا تیمهای ما در ۲۴ ساعت شبانهروز وارد عمل شوند.
وی از تمام خبرنگاران و اصحاب رسانه خواست با اطلاعرسانی دقیق، به پاسداشت هویت ملی و تاریخی ایران کمک کنند.
شیراز میزبان رویداد بینالمللی گردشگری ادبی «از قونیه تا شیراز» خواهد بود
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس، از برگزاری رویداد بینالمللی گردشگری ادبی با عنوان «از شور عرفان تا راز غزل؛ از قونیه تا شیراز» در مرکز فارس خبر داد.
بهزاد مریدی، گفت: این رویداد فرهنگی-گردشگری از ۸ تا ۲۰ مهرماه در شیراز، مهد فرهنگ و تمدن، برگزار می شود.
مریدی، گفت: این برنامه که توسط اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس و با همکاری اداره کل توسعه گردشگری داخلی (معاونت گردشگری) سازماندهی شده است، با هدف بررسی و تبیین پیوندهای عمیق ادبی و عرفانی میان دو قطب بزرگ ادبیات جهان، یعنی قونیه و شیراز، طراحی شده است.
او، گفت: برگزاری این رویداد از روز بزرگداشت مولانا (۸ مهر) آغاز شده و تا روز بزرگداشت لسانالغیب، حافظ شیرازی (۲۰ مهر) ادامه مییابد.
این مقام مسئول، گفت: این بازه زمانی، فرصتی استثنایی برای توسعه گردشگری ادبی و جذب علاقمندان به فرهنگ و هنر در سطح بینالمللی است تا پیوند میان عرفان مولانا و غزل حافظ را در کالبد شهر شیراز تجربه کنند.
مدیر کل میراث فرهنگی فارس، گفت: دبیرخانه این رویداد بینالمللی در دفتر سازمان متخصصین و مدیران ایران (نمایندگی استان فارس) مستقر شده و آماده هماهنگیهای لازم برای شرکتکنندگان و بازدیدکنندگان است.
دادگستری استان فارس با اقامه عدالت، بستر رشد فرهنگ و گردشگری را فراهم کرده است
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس، در پیامی به مناسبت هفته قوه قضائیه، فرارسیدن این ایام را به حجتالاسلام والمسلمین رجایینسب، رئیس دادگستری استان فارس، قضات و کارکنان این نهاد تبریک گفت.
بهزاد مریدی در این پیام با اشاره به جایگاه بنیادین قوه قضائیه در نظام جمهوری اسلامی، آن را ترازوی انصاف در جامعه و پاسدار حقوق مردم دانست.
وی در این پیام، یاد و خاطره شهدای گرانقدر هفتم تیر و بهویژه حضرت آیتالله بهشتی، معمار نظام قضایی انقلاب را الهامبخش تمامی خادمان دولت در مسیر خدمترسانی توصیف کرد.
مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس در این پیام بر نقش سازنده و حمایتی دادگستری استان فارس در برقراری نظم اجتماعی تأکید کرد و گفت: ایجاد امنیت و حمایت از حقوق شهروندی توسط این نهاد، بستری امن را برای رشد فرهنگ، هنر و توسعه گردشگری در این استان پهناور فراهم آورده است که شایسته تقدیر و قدردانی است.
در پایان این پیام، از تلاشهای بیدریغ کارکنان دادگستری در راستای پاسداری از عدالت سپاسگزاری شده و توفیقات روزافزون آنها در مسیر اقامه عدل و انصاف مسئلت طلب شده است.
متن کامل پیام مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس بدین شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
جناب حجت الاسلام و المسلمین رجایی نسب ریاست محترم، قضات و کارکنان ارجمند اداره کل دادگستری استان فارس
با سلام و تحیات،
فرارسیدن هفته قوه قضائیه، هفتهی عدالت و تبلور ارادهی الهی در زمین، را به شما و تمامی پاسداران عدالت در استان فارس تبریک عرض مینمایم.
قوه قضائیه به عنوان رکن بنیادین نظام جمهوری اسلامی، با تکیه بر آموزههای وحی و عدالتمحوری، همواره پاسدار حقوق مردم و ترازوی انصاف در جامعه بوده است.
یاد و خاطرهی شهدای گرانقدر هفتم تیر، بهویژه حضرت آیتالله بهشتی، معمار نظام قضایی انقلاب که با خون خود مسیر دادسراها را با بوی شهادت و خدمت پیوند زدند، همواره الهامبخش ما در مسیر خدمترسانی است.
نقش سازنده و حمایتی دادگستری استان فارس در برقراری نظم اجتماعی و حمایت از حقوق شهروندی، بستری امن را برای رشد فرهنگ و هنر و توسعه گردشگری در این استان پهناور فراهم آورده است که شایسته تقدیر و قدردانی است.
از تلاشهای بیدریغ شما در راستای پاسداری از عدالت سپاسگزاری نموده و از درگاه خداوند متعال، توفیق روزافزون شما را در مسیر اقامه عدل و انصاف مسئلت طلب میکنم.
با احترام
بهزاد مریدی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس
همایش «عصر عاشورای خفر» در تقویم ملی گردشگری ایران به ثبت رسید
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان خفر، از ثبت رسمی رویداد مذهبی و سنتی «همایش عصر عاشورا» در فهرست رویدادهای گردشگری جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت با این اتفاق ارزشمند تعداد رویدادهای ثبت شده این شهرستان در تقویم ملی به ۷ رویداد رسید.
علی اصغر طاهری باب اناری، گفت: این دستاورد با صدور گواهینامهای رسمی از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی محقق شد.
باب اناری، گفت: هدف از این اقدام، ساماندهی و حرفهایسازی گردشگری رویداد در منطقه و اجرای راهبرد ثبت مسیرهای جدید گردشگری مطابق با سند تحول دولت مردمی است.
او، گفت: همایش عصر عاشورای خفر که هر ساله در پیرامون بقعه متبرکه امامزاده ابوالقاسم (ع) روستای غربی برگزار میشود، یکی از اصیلترین و پرشورترین آیینهای مذهبی استان فارس است که پیشینهای طولانی در فرهنگ بومی ما دارد.
این مقام مسئول، گفت: این رویداد اکنون با شماره ۱۰۵۱۶۱۲۹۴ در سطح “محلی” به ثبت رسیده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی خفر، گفت: این همایش هر ساله برگزار میگردد و تاریخ ثبت رسمی آن در تقویم ملی، دوم تیرماه ۱۴۰۵ تعیین شده است.
باب اناری، گفت: ثبت این همایش که هفتمین رویداد ثبت شده شهرستان خفر در تقویم ملی می باشد، گامی بلند برای معرفی پتانسیلهای آئینی شهرستان خفر است.
او، گفت: این اتفاق نهتنها باعث جذب زائران و گردشگران از سراسر کشور میشود، بلکه زمینهساز نظارت دقیقتر بر کیفیت برگزاری و توسعه زیرساختهای گردشگری مذهبی در منطقه است.
چکچکو؛ نوای عاشورایی استهبان، میراثی ۲۰۰ساله
استان فارس به ویژه شهرستان استهبان، همواره مهد سنتها و آیینهای کهن ایرانی بوده است.
در میان این میراث گرانبها، آیین سنتی «چکچکو» جایگاهی ویژه دارد.
چکچکو که قدمتی بیش از ۲۰۰ سال را پشت سر نهاده و در سال ۱۳۸۸ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت رسیده، نه تنها جلوهای از ارادت مردم به خاندان عصمت و طهارت (ع) است، بلکه نمادی از هویت فرهنگی و تاریخی این منطقه محسوب میشود.
آیین چکچکو، با ریشههای عمیق در واقعه عاشورا، بازتابی از حماسه، ایثار و عشق حسینی است که نسل به نسل منتقل شده و در قلب و جان مردم استهبان ریشه دوانده است.
نام چکچکو خود گویای ماهیت این آیین است.
این صدا، تقلیدی از صدای برخورد شمشیرها در میدان نبرد است؛ صدایی که یادآور چکاچک شمشیرهای رزمندگان در عصر عاشورا و اوج تقابل حق و باطل است.
اما فراتر از صدای برخورد، چکچکو نمادی است از پیکر مطهر امام حسین (ع) و یاران باوفایشان که پس از شهادت، زیر سم اسبهای دشمنان به خاک و خون کشیده شدند.
این مراسم، تجسمی است از اندوه، درد و در عین حال، صلابت و ایستادگی که در واقعه عاشورا رخ داد.
عزاداران با کوبیدن سنگها یا چوبها به یکدیگر، نه تنها یاد و خاطره شهدا را زنده نگه میدارند، بلکه ارادت و عشق بیپایان خود را به سرور و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، ابراز میدارند.
این آیین، فرصتی است برای تجدید پیمان با آرمانهای حسینی و انتقال این مفاهیم ارزشمند به نسلهای آینده است.
نحوه اجرای آیین چکچکو
آیین چکچکو با شور و حرکتی هماهنگ و در عین حال پر از احساس برگزار میشود.
عزاداران، که لباس سیاه عزا بر تن دارند، دو قطعه چوب یا سنگ کوچک را در دست میگیرند.
این ابزار، که نمادی از شمشیر یا مقاومت است، با ریتم نوحهها و اشعار مرثیه، به صدا درمیآید.
مراحل اجرای این آیین
حرکت هماهنگ: عزاداران به صورت دایرهای یا نیمدایرهای گرد هم میآیند و با اشاره نوحهخوان یا مداح، حرکت خود را آغاز میکنند.
بالا بردن و کوبیدن سنگهادر این مرحله، عزاداران سنگها را در دو دست خود بالا میبرند و در بالای سر، آنها را با شدت به یکدیگر میکوبند. این عمل، نمادی از اوج اندوه و یادآور ضربات شمشیر است.
پایین آوردن و کوبیدن در میان پاها پس از کوبیدن سنگها در بالای سر، عزاداران همزمان با ریتم نوحه، خم شده و سنگها را میان دو پای خود به یکدیگر میکوبند.
این بخش، شاید یادآور لحظات سختتر و دشوارتر واقعه عاشورا باشد.
حرکت گام به گام پس از کوبیدن سنگها، عزاداران به صورت هماهنگ، یک گام به جلو و سپس یک گام به عقب برمیدارند.
این حرکت، میتواند نمادی از رفت و برگشت در مسیر زندگی، یا بیانگر تردید و اندوه عمیق باشد.
تکرار نوحه همزمان با این حرکات، عزاداران بیت اول نوحه، که این دل تنگم عقدهها دارد گوییا میل کربلا دارد” است، را زمزمه یا فریاد میزنند.
این تکرار، نشاندهنده دلتنگی عمیق برای زیارت کربلا و ابراز ارادت به امام حسین (ع) است.
این حرکات، که با دقت و هماهنگی خاصی اجرا میشوند، جلوهای بصری و شنیداری منحصر به فرد به آیین چکچکو میبخشند و احساسات عزاداران را به اوج میرسانند.
نقش مداحان و اشعار در آیین چکچکو
مداحان و نوحهخوانان در آیین چکچکو نقش محوری دارند. آنها با انتخاب اشعار مناسب و اجرای پرشور مرثیهها، شور حسینی را در دل عزاداران زنده میکنند. نکته قابل توجه این است که در استهبان، مداحان ترجیح میدهند از اشعاری استفاده کنند که توسط شاعران بومی این منطقه سروده شدهاند.
این سنت، علاوه بر تقویت هویت محلی، باعث حفظ و انتقال میراث ادبی و فرهنگی منطقه نیز میشود.
بسیاری از این اشعار، سینه به سینه نقل شده و به نسل حاضر رسیدهاند و بیانگر عمق ارادت مردم استهبان به اهل بیت (ع) هستند.
این اشعار مضامین عاشورایی، حماسی، و عرفانی را در خود جای دادهاند و با زبان ساده و پرمحتوا، پیام کربلا را به گوش جانها میرسانند.
اهمیت فرهنگی و ثبتی آیین چکچکو
ثبت آیین چکچکو در فهرست میراث معنوی کشور در سال ۱۳۸۸، گامی مهم به منظور حفاظت و معرفی این سنت ارزشمند بود.
این ثبت، نشاندهنده اهمیت فرهنگی، تاریخی و مذهبی این آیین برای هویت ملی ایران است.
چک چکو تنها یک مراسم عزاداری نیست، بلکه بخشی از تاریخ شفاهی و میراث ناملموس این سرزمین است که هویت فرهنگی مردم استهبان را غنیتر میکند.
این آیین، به عنوان یک پدیده فرهنگی، توانسته است با گذشت بیش از دو قرن، همچنان زنده بماند و در قلب مردم جای گیرد.
این پایداری، خود گواهی بر عمق معنایی و تاثیرگذاری این سنت در جامعه است.
موقعیت جغرافیایی و اهمیت منطقهای
شهرستان استهبان، که در ۱۷۴ کیلومتری جنوب شرق شیراز واقع شده است، با داشتن این آیین سنتی کهن، به یکی از کانونهای مهم برگزاری مراسم مذهبی و فرهنگی در استان فارس تبدیل شده است.
برگزاری سالانه آیین چکچکو، گردشگران مذهبی و علاقهمندان به فرهنگ و سنتهای ایرانی را از نقاط مختلف کشور به سوی این منطقه جذب میکند و به نوعی به رونق فرهنگی و اجتماعی شهرستان نیز کمک مینماید.
آیین سنتی چکچکو استهبان، پدیدهای چندوجهی است که در تار و پود تاریخ، فرهنگ، مذهب و هنر این سرزمین تنیده شده است.
این آیین، فراتر از یک مراسم عزاداری صرف، نمادی است از عشق، حماسه، ایستادگی و هویت. قدمت بیش از ۲۰۰ ساله، ثبت در فهرست میراث معنوی، و اجرای پرشور آن توسط مردم، همگی بر اهمیت این سنت کهن تأکید دارند.
چکچکو، با صدای برخورد سنگها و اشعار پرمحتوا، پلی است میان نسلها، یادآور حماسه کربلا، و تجلیبخش فرهنگ غنی مردم استهبان و ایران.
حفظ و ترویج چنین آیینهایی، وظیفهای همگانی است تا این میراث گرانبها برای آیندگان نیز محفوظ بماند.
بررسی چرخه حفاظتی و اصول علمی مرمت اشیای تاریخی- فرهنگی در ادارهکل میراثفرهنگی فارس
مسئول و کارشناس ارشد آزمایشگاه و کارگاه حفاظت و مرمت اشیای تاریخی- فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی فارس، در تبیین الزامات صیانت از میراث فرهنگی، بر اهمیت حیاتی حفاظت علمی از آثار موزهای و ضرورت اجرای فرآیندهای مستند و استاندارد تأکید کرد.
بهار محتشم در خصوص بررسی چرخه نگهداری و پایداری آثار گفت: فرآیند حفاظت از مرحله مشاهده و تحلیل ماهیت شیء آغاز شده و تا تدوین دستورالعملهای اجرایی و کنترلشده ادامه مییابد.
مسئول آزمایشگاه و کارگاه حفاظت و مرمت اشیای تاریخی- فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی فارس تصریح کرد: هرگونه مداخله بر روی آثار باید بر پایه اصول علمی، بهصورت مستند، برگشتپذیر و مطابق با استانداردهای بینالمللی انجام شود.
محتشم با تشریح مراحل اجرایی افزود: پیش از آغاز هرگونه عملیات حفاظتی، وضعیت اثر از طریق روشهای آزمایشگاهی، میکروسکوپی و آزمونهای غیرمخرب مورد بررسی قرار میگیرد تا منشأ دقیق تخریب و نوع آسیب تحلیل شود.
او، گفت: بر اساس این دادهها، طرح درمان یا حفاظت پیشگیرانه با رعایت اصل حداقل مداخله تدوین میشود.
این مقام مسئول، در ادامه مراحل اجرایی، از انتقال اشیا به کارگاه بر اساس اولویتهای حفاظتی، انجام عملیات مستندنگاری، پاکسازی کنترلشده، پایدارسازی لایههای فرسوده و تثبیت ساختار خبر داد و تأکید کرد: پایش مستمر پارامترهای محیطی نظیر دما، رطوبت، نور و آلودگی، بخشی جداییناپذیر از این فرآیند است.
مسئول آزمایشگاه و کارگاه حفاظت و مرمت اشیای تاریخی- فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی فارس تأکید کرد که صرف برخورداری از تخصص کافی برای تضمین کیفیت حفاظت پایدار نیست، بلکه دسترسی به مواد استاندارد، تجهیزات آزمایشگاهی معتبر، فضای کنترلشده و تربیت مستمر نیروی متخصص، از ارکان تعیینکننده در این حوزه محسوب میشود.
محتشم با تأکید بر لزوم بهروزرسانی مداوم دانش و بهرهگیری از تجربیات بینالمللی، مرمت را فراتر از یک مهارت فنی و مکانیکی، یک مسئولیت هویتی، تاریخی و ملی دانست و افزود: هر تصمیم در حوزه مرمت، آینده یک شیء منحصربهفرد را برای دههها تعیین میکند.
او، گفت: ماموریت اصلی ما، رساندن میراث ارزشمند به نسلهای آینده با بالاترین سطح از وفاداری و بهترین شرایط نگهداری است.
- نویسنده : مریم توانا
