با این حال وقوع جنگ و شرایط بحرانی ناشی از آن، میتواند این صنعت ارزشمند را با چالشهای جدی مواجه سازد.
به طور کلی، جنگ سه پیامد اصلی را برای تولیدکنندگان فرش دستباف به همراه دارد: اختلال در تأمین مواد اولیه، کاهش قدرت خرید داخلی و محدودیت در صادرات، و ایجاد ناپایداری در فرآیند تولید.
در چنین شرایطی، تدوین راهکارهای عملی و مؤثر برای افزایش تابآوری و حفظ بقای این صنعت حیاتی است.
یکی از اساسیترین چالشها در شرایط جنگی، اطمینان از دسترسی پایدار به مواد اولیه مرغوب است.
این امر نیازمند اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و استراتژیک زیر است:
الف) انبار استراتژیک مواد اولیه: ایجاد ذخایر استراتژیک از پشم، پنبه، ابریشم و رنگهای اصلی، به گونهای که بتواند نیاز تولید را برای دورهای مشخص (حداقل ۶ ماه) تأمین کند، امری ضروری است. این انبارها باید در مکانهای امن و دور از مناطق پرخطر قرار گیرند.
ب) انعقاد قراردادهای بلندمدت با تأمینکنندگان: برقراری روابط استراتژیک و بلندمدت با تأمینکنندگان داخلی و حتی خارجی (در صورت امکان و با رعایت ملاحظات امنیتی) و عقد قراردادهای بلندمدت، میتواند تا حدی از نوسانات قیمتی و کمبود مواد اولیه جلوگیری کند.
ج) استفاده از مواد اولیه جایگزین: تحقیق و توسعه برای شناسایی و استفاده از مواد اولیه جایگزین داخلی یا مواد با کیفیت مشابه که کمتر تحت تأثیر تحریمها و اختلالات قرار میگیرند، میتواند یک راهکار مؤثر باشد.
وابستگی صرف به یک مدل کسبوکار، ریسک را در شرایط بحرانی افزایش میدهد. تنوعبخشی به مدلهای تولید و فروش، تابآوری را ارتقا میبخشد،ازاین رو راهکارهای زیر
می تواند موردتوجه قرارگیرد:
الف) تولید سفارشی (Made-to-order): تمرکز بر تولید فرشهای سفارشی با طرحها و اندازههای درخواستی مشتریان، ضمن کاهش ریسک انباشت کالا، امکان حفظ جریان نقدینگی را فراهم میآورد.
ب) تولید سایزهای کوچک با ارزش افزوده بالا: تولید اقلامی مانند پادری، قالیچه، تابلوفرش و سجاده، که نیاز به سرمایه اولیه کمتری دارند، زمان تولید کوتاهتری دارند که حاشیه سود بیشتری به همراه دارند، میتواند گزینه مناسبی برای شرایط کمبود منابع و کاهش قدرت خریدخریداران باشد.
ج) ورود به مدل کارگاههای غیرمتمرکز (شبکهسازی بین بافندگان:( ایجاد شبکهای از بافندگان مستقل و کارگاههای کوچک که به صورت غیرمتمرکز فعالیت میکنند، ضمن کاهش هزینههای سربار، انعطافپذیری تولید را افزایش داده و امکان ادامه فعالیت حتی در صورت بروز اختلال در یک واحد خاص را فراهم میآورد.
مدیریت هوشمندانه منابع مالی، ستون فقرات تابآوری در شرایط بحرانی است،مانند:
الف) ایجاد صندوق نقدینگی برای ۳ تا ۶ ماه: تشکیل یک صندوق نقدینگی کافی برای پوشش هزینههای جاری (دستمزد بافندگان، اجاره کارگاه، تامین مواد اولیه مورد نیاز) برای حداقل ۳ تا ۶ ماه، اطمینان از ادامه فعالیت در صورت قطع ناگهانی درآمد را فراهم میکند.
ب) فروش اقساطی یا اشتراکی (Subscription-Based Rugs): ارائه طرحهای فروش اقساطی به مشتریان داخلی و در صورت امکان، بهرهگیری از مدلهای اشتراکی (مانند اجاره فرش برای دکوراسیون موقت یا استفاده دورهای) میتواند جریان نقدینگی را تضمین کند.
ج) تبدیل داراییهای غیرنقدی به سرمایه در گردش: شناسایی و تبدیل داراییهای غیرنقدی (مانند املاک مازاد، تجهیزات بلااستفاده) به سرمایه در گردش، به ویژه برای تأمین هزینههای فوری و حفظ خطوط تولید، امری حیاتی است.
بافندگان، قلب تپنده هنرصنعت فرش دستباف هستند. حفظ انگیزه و روحیه آنها در شرایط دشوار، اولویتی اساسی است،برای دستیابی به این مهم می توان راهکارهای زیر را مورد توجه قرارداد:
الف) پرداختهای منظم و شفاف: اطمینان از پرداخت منظم و شفاف دستمزدها، حتی در صورت بروز تأخیرهای اجباری، اعتماد و وفاداری بافندگان را حفظ میکند.
ب) بیمه اجتماعی و تکمیلی: پیگیری و توسعه پوشش بیمه اجتماعی و تکمیلی برای بافندگان، امنیت خاطر آنها را در شرایط بحرانی افزایش میدهد.
ج) آموزشهای کوتاهمدت (بهرهوری و کیفیت: (برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت با تمرکز بر افزایش بهرهوری، بهبود کیفیت بافت، و معرفی طرحهای نوآورانه، ضمن ارتقای مهارت بافندگان، به حفظ ارزش و جذابیت محصولات کمک میکند.
بافندگان، قلب تپنده هنرصنعت فرش دستباف هستند.
حفظ انگیزه و روحیه آنها در شرایط دشوار، اولویتی اساسی است.
برای دستیابی به این مهم می توان راهکارهای زیر را مورد توجه قرارداد:
الف) پرداختهای منظم و شفاف: اطمینان از پرداخت منظم و شفاف دستمزدها، حتی در صورت بروز تأخیرهای اجباری، اعتماد و وفاداری بافندگان را حفظ میکند.
ب) بیمه اجتماعی و تکمیلی: پیگیری و توسعه پوشش بیمه اجتماعی و تکمیلی برای بافندگان، امنیت خاطر آنها را در شرایط بحرانی افزایش میدهد.
ج) آموزشهای کوتاهمدت (بهرهوری و کیفیت: (برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت با تمرکز بر افزایش بهرهوری، بهبود کیفیت بافت، و معرفی طرحهای نوآورانه، ضمن ارتقای مهارت بافندگان، به حفظ ارزش و جذابیت محصولات کمک میکند.
صادرات، منبع حیاتی ارزآوری و تداوم فعالیت در صنعت فرش دستباف است. در شرایط جنگی، نیاز به یافتن مسیرهای صادراتی امن و کمریسک احساس میشود،مانند:
مسیرهای موازی و حفاظتشده: طراحی و ایجاد مسیرهای صادراتی موازی و کمتر تحت تأثیر تنشهای جغرافیایی و اقتصادی، امری ضروری است.
این امر میتواند شامل استفاده از فرصتهای تجاری در کشورهای همسایه و بازارهای سنتی و نوظهور باشد.
کشورها و بازارهای هدف:
بازارهای منطقهای: ارمنستان، گرجستان، عمان وترکیه
بازارهای شرق آسیا: ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور (با تمرکز بر کیفیت و اصالت).
پلتفرمهای آنلاین جهانی Etsy:،eBay و سایر پلتفرمهای مشابه داخلی، که امکان دسترسی مستقیم به مصرفکنندگان را فراهم میآورند.
نکته مهم «صادرات خرد»: با توجه به محدودیتهای احتمالی در حمل و نقل و هزینههای ترانزیت، تمرکز بر صادرات خرد (Small Shipment Exports) و ارسال بستههای کوچک و ارزشمند، میتواند راهکار مؤثری باشد.
این رویکرد، نیاز به سرمایه اولیه کمتر، ریسک پایینتر در مورد هر محموله، و امکان دسترسی به بخش وسیعتری از بازار مصرفکنندگان را فراهم میآورد.
فناوریهای دیجیتال، ابزاری قدرتمند برای حفظ ارتباط با مشتریان، معرفی محصولات و تسهیل فرآیندهای فروش در شرایط بحرانی هستند،دراین بخش نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
فروشگاه آنلاین: ایجاد یک پلتفرم فروش آنلاین جامع و کاربرپسند برای نمایش محصولات، دریافت سفارشات و مدیریت پرداختها.
کاتالوگ دیجیتال: تهیه کاتالوگهای دیجیتال حرفهای با عکسهای باکیفیت و اطلاعات کامل محصول، قابل اشتراکگذاری در شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین.
:Virtual TryOnاستفاده از فناوریهای واقعیت افزوده (AR) برای امکان “امتحان کردن مجازی” فرش در فضای مشتری، تجربهای جذاب و اطمینانبخش برای خریداران.
QR Code اصالتسنجی: درج QR Code بر روی فرشها برای ارائه اطلاعات کامل در مورد اصالت، مواد اولیه،منطقه بافت، تاریخچه بافت و مشخصات فنی، که به ایجاد اعتماد و جلوگیری از تقلب کمک میکند.
نتیجهگیری کوتاه: دیجیتالیسازی، نه تنها یک ابزار فروش، بلکه راهکاری برای حفظ پیوستگی کسبوکار در برابر اختلالات فیزیکی و جغرافیایی است.
آمادگی برای رویارویی با سناریوهای مختلف بحران، کلید حفظ انعطافپذیری و بقای کارگاه است که در۳حالت زیرخلاصه می شود:
سناریو ۱: بحران کوتاهمدت (اختلالات مقطعی):
راهکارها: اولویتبخشی به حفظ خط تولید، مدیریت هوشمندانه ذخایر مواد اولیه، تمرکز بر تولید محصولات استاندارد و پرفروش، و تلاش برای عبور از دوره بحران با حداقل آسیب.
سناریو ۲: بحران متوسط (کاهش قدرت خرید و محدودیتهای صادراتی):
راهکارها: کاهش حجم تولید، تمرکز بر تولید ریزاندازهها با ارزش افزوده بالا، فعالسازی بازارهای صادراتی کمریسک و تمرکز بر صادرات خردواستمراروبرقراری ارتباط نزدیک با مشتریان وفادار.
سناریو ۳: بحران شدید (قطعی زنجیره تأمین و رکود طولانیمدت):
راهکارها: فعالسازی کامل مدل سفارشسازی، گسترش مدل کارگاههای غیرمتمرکز و شبکهسازی قوی، تمرکز بر فروش آنلاین جهانی با استفاده از پلتفرمهای بینالمللی، و در صورت لزوم، بازنگری در استراتژیهای تولید و بازاریابی.
درمجموع برای دستیابی به تابآوری پایدار در هنرصنعت فرش دستباف ایران در شرایط جنگی، لازم است بر محورهای کلیدی زیر تمرکز شود:
تقویت و تضمین زنجیره تأمین مواد اولیه.
تنوعبخشی به مدلهای کسبوکار و کاهش ریسک.
مدیریت هوشمندانه مالی و حفظ نقدینگی.
حمایت و حفظ نیروی انسانی متخصص (بافندگان).
گسترش هوشمندانه بازارهای صادراتی و استفاده از مسیرهای جایگزین.
بهرهگیری حداکثری از فناوریهای دیجیتال.
سناریونویسی و آمادگی برای مدیریت بحران.
مقابله جدی با تقلب در زنجیره تامین کالاهای اساسی فارس
صیانت از سفره مردم فارس با برخورد قاطع با سودجویان؛ کشف ۵۰ تن برنج تقلبی ۶ میلیاردی در شیراز
معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرفکنندگان اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان فارس، از شناسایی و پلمب یک کارگاه بستهبندی برنج تقلبی در شیراز خبر داد؛ کارگاهی که برنج پاکستانی را با افزودنیهای غیرمجاز فرآوری و تحت عنوان برنج معطر «عنبر بو اهوازی» روانه بازار میکرد.
مهدی حسنی، گفت: در پی دریافت گزارشهای مردمی و انجام بازرسیهای هدفمند، یک کارگاه غیرمجاز بستهبندی برنج در شیراز شناسایی و مورد برخورد قانونی قرار گرفت.
حسنی، گفت: در این کارگاه، برنج پاکستانی با استفاده از روغن خوراکی، زردچوبه و سبوس برنج فرآوری شده و بهصورت برنج معطر عنبر بو اهوازی بستهبندی و در بازار عرضه میشد؛ اقدامی که بهطور کامل مصداق تقلب و فریب مصرفکننده است.
او، با اشاره به حجم قابل توجه تخلف گفت: در جریان این بازرسی، ۵۰ تن برنج تقلبی کشف و ضبط شد که ارزش ریالی آن حدود ۶ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان برآورد شده است.
این مقام مسئول، گفت: پرونده این تخلف با عنوان «تقلب» تشکیل و برای رسیدگی قانونی به سازمان تعزیرات حکومتی ارسال شده است.
معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرف کنندگان اداره کل صمت فارس، با تأکید بر اینکه سلامت و حقوق مصرفکنندگان خط قرمز دستگاههای نظارتی است، گفت: اداره کل صمت فارس با هرگونه اقدام سودجویانه و تهدیدکننده امنیت غذایی مردم بدون اغماض برخورد خواهد کرد.
حسنی، از شهروندان درخواست کرد هرگونه تخلف را از طریق سامانه ۱۲۴ گزارش دهند تا در کوتاهترین زمان ممکن مورد رسیدگی قرار گیرد.
- نویسنده : مریم توانا
